บริการงานสังคม (1) เพื่อส่งเสริมงานวิชาการและการเรียนรู้และสนับสนุนทุนการศึกษาสำหรับโครงการวิทยานิพนธ์ ของพระนิสิตระดับปริญญาโท มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เรื่อง “แนวทางการพัฒนาสังคมเชิงพุทธของอาศรมพอเพียงภิรมย์ ตำบลพญาเย็น อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา” ……………………………………..

๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

๑.๑.๑ ความเป็นมา

แนวทางการพัฒนาสังคม เป็นงานบริหารที่ต้องการเพื่อแก้ไขปัญหาสังคม และพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดีขึ้น โดยมุ่งให้ข้าราชการปัญญาชนของชาติและผู้นำทางสังคมทั่วไปลงไปทำงานในชุมชน เพื่อเป็นการลดช่องว่างระหว่างประชาชนที่อยู่ในชนบทและประชาชนที่อยู่ในชุมชนเมือง จึงนับว่างานพัฒนาสังคมจะก่อให้เกิดความเข้าใจซึ่งกันและกัน รัฐบาลจะต้องกำหนดแนวทางหรือวิสัยทัศน์ในการพัฒนาประเทศ ในระยะยาวให้ทันกับสภาพการณ์ที่เปลี่ยนแปลงทั้งภายในและภายนอกประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาประสิทธิภาพการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ ทั้งนี้เพื่อมิให้ประเทศต้องประสบกับสภาพล้าหลัง สูญเสียโอกาสที่จะแข่งขันกับประเทศต่าง ๆ ในเวทีโลก และเพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนให้มากที่สุด จากสภาพในปัจจุบันของสังคมไทย ปัญหาที่ชุมชนในชนบทประสบอยู่ทั่ว ๆ ไป ก็คือ ปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ ประชาชนประสบกับความยากจน มีความเป็นอยู่แร้นแค้น เนื่องจากการขาดแคลนความรู้ในการผลิตสมัยใหม่ วิธีการผลิตยังอยู่ภายใต้อิทธิพลของธรรมชาติ รวมทั้งขาดแคลนเงินทุนขาดแคลนอุปกรณ์ในการผลิต การนำเอางานพัฒนาสังคมมาใช้จะทำให้เศรษฐกิจของชาวชนบทดีขึ้น คือ ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนให้สูงขึ้น

ความมั่นคงของมนุษย์เป็นเป้าหมายที่สำคัญในการพัฒนาประชากรของประเทศ และเป็นรากฐานที่สำคัญที่จะนำไปสู่การพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน การพัฒนาสังคมในปัจจุบันจึงมิได้เป็นการพัฒนาแบบแยกส่วนที่มุ่งพัฒนาทางเศรษฐกิจเป็นหลัก และมิได้มองการพัฒนาคนในฐานะปัจจัยการผลิตเช่นที่ผ่านมา แต่ให้ความสำคัญกับคุณภาพของคนในความหมายที่กว้างไปถึงคุณภาพที่เป็น คุณธรรมในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ดังที่ปรากฏในกรอบแนวคิดการพัฒนามนุษย์ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ.๒๕๖๐-๒๕๖๔) ที่จัดทำบนพื้นฐานของยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี (พ.ศ.๒๕๖๑-๒๕๐๘) และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals : SDGs) รวมถึงการปรับโครงสร้างประเทศไทยไปสู่ประเทศไทย ๔.๐ตลอดจนประเด็นการปฏิรูปประเทศ โดยเป็นแผนพัฒนาในระยะ ๕ ปีแรกของการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติเพื่อเตรียมความพร้อมคน สังคมและระบบเศรษฐกิจของประเทศไทยให้สามารถปรับตัวรองรับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงได้ อย่างเหมาะสม

แนวทางการพัฒนาชุมชน จึงเป็นกระบวนการที่มุ่งเสริมสร้างความเป็นอยู่ของประชาชนให้ดีขึ้น โดยความร่วมมือของหน่วยงานภาครัฐกับประชาชนในชุมชนนั้น ได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมของตนเอง เพื่อให้เกิดความเจริญในทุก ๆ ด้าน ทั้งทางด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม ประชาชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น การพัฒนาสังคมเชิงพุทธบูรณาการเป็นการกล่าวถึงการนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาบูรณาการเพื่อนำไปใช้ในการพัฒนาสังคม แนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืนความจำเป็นในการพัฒนาอย่างยั่งยืนกระบวนการพัฒนาแบบยั่งยืน แนวทางการพัฒนาสังคมเชิงพุทธของอาศรมภิรมย์ ตำบลพญาเย็น อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา อาศรมพอเพียงภิรมย์ ดําเนินงานด้านการพัฒนาชุมชน การพัฒนาคุณชีวิตของประชาชน การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม แต่เท่าที่ผ่านมา การบริหารด้านการพัฒนาชุมชน ตลอดถึงการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ประสบผลสำเร็จเท่าที่ควร ตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง การพัฒนาชุมชนครอบคลุมถึงปัญหา ฉะนั้นในงานพัฒนาชุมชนจึงพยายามที่จะพัฒนาด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ และ ด้านสิ่งแวดล้อม ไปพร้อมกันในทุก ๆ ไม่ว่าจะทางพระพุทธศาสนาก็เช่นเดียวกันยังเป็นหน่วย สนับสนุนในการที่จะพัฒนาชุมชน ซึ่งในทางพระพุทธศาสนาผู้วิจัยได้นําหลักธรรมที่เป็นประโยชน์ใน การที่ จะพัฒนาชุมชนคือหลักสาราณียธรรม ๖

การพัฒนาสังคมเชิงพุทธบูรณาการเป็นการพัฒนาชุมชนและสังคมตามแนวพระพุทธศาสนา โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อนพัฒนาเพื่อสนับสนุนช่วยเหลือชาวบ้าน และใช้วัดเป็นสถานสงเคราะห์ฝึกอาชีพและกิจกรรม โดยมีพระสงฆ์เป็นผู้นํา ขณะเดียวกันก็จะมีการประยุกต์ใช้หลักธรรมทางพุทธศาสนาแทรกซึมให้เข้าไปอยู่ในจิตใจของผู้คนจนก่อให้เกิดอิทธิพลต่อวิถีชีวิต และมีส่วนช่วยทำให้เกิดความรัก ความสามัคคีเกิดขึ้นในชุมชนสังคมมีการทำงานเป็นทีมร่วมแรงร่วมใจกันทำงานเพื่อมุ่งสู้การเป็นชุมชนหมู่บ้านวิถีพุทธ ลดการแก่งแย่งเบียดเบียนทำร้ายทำลายชิงดีชิงเดWนหรือกลั่นแกล้งกัน เนื่องจากเมื่อบุคคลมีความเชื่อความเข้าใจที่ถูกต้อง ในส่วนของการขับเคลื่อนพัฒนาชุมชนหมู่บ้านให้เป็นไปตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนั้นถือเป็นการพัฒนาอย่างบูรณาการโดยไม่มองแต่เฉพาะในมิติทางเศรษฐกิจพอเพียงอย่างเดียว หากแต่การขับเคลื่อนพัฒนานั้นก็จะตJองมองในมิติทางสังคมและมองสิ่งแวดลJอมพรJอม ๆ กันไป ซึ่งจะทำให้การขับเคลื่อนพัฒนาชุมชนหมู่บ้านนั้นเป็นไปอย่างยั่งยืน และการพัฒนาสังคมบนพื้นฐานของความพอเพียงจะต้องเป็นการพัฒนาที่มองแบบรอบด้าน บนพื้นฐานของการบูรณาการประเด็นทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมและการพึ่งตนเองบนพื้นฐานของความรู้และคุณธรรม ที่แสดงออกผ่านการปฏิบัติ การใช้สติปัญญาในการคิดวิเคราะห์ด้วยเหตุด้วยผล โดยอาศัยปัจจัยสำคัญในการพัฒนาก็คือคนและเป้าหมายในการพัฒนาชุมชนหมู่บ้านแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงก็เพื่อก่อให้เกิดความอยู่ดี กินดี มีสุข

ผู้วิจัยมีความสนใจที่จะศึกษาถึงแนวทางการพัฒนาสังคมเชิงพุทธของอาศรมพอเพียงภิรมย์ ตำบลพญาเย็น อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา ว่ามีความสอดคล้องและครอบคลุมกับความต้องการของ ประชาชนในท้องถิ่น สามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในท้องถิ่นได้ดีหรือไม่ ในการ ดําเนินงานการพัฒนาชุมชน เพื่อนําผลการวิจัยที่ได้จากการศึกษาเสนอผู้บริหารเพื่อพิจารณากำหนด เป็นนโยบายเพื่อปรับปรุงพัฒนาแนวทางการพัฒนาชุมชนให้มีประสิทธิภาพ

๑.๑.๒ ความสำคัญของปัญหา

อาศรมภิรมย์ ตำบลพญาเย็น อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา เป็นศูนย์การเรียนรู้มหาวิชชาลัยธรรมะ อาศรมพอเพียงภิรมย์ ผู้คนอาศัยกันแบบระบบเครือญาติที่เหนียวแน่น เป็นชุมชนบ้านสวนที่มีความสงบสันติ มีที่ดินและแหล่งน้ำสำหรับทำการเกษตรเพื่อลดรายจ่ายของครัวเรือน มีตลาดสำหรับระบายสินค้า มีแหล่งเรียนรู้มากมายในบริเวณใกล้เคียง แต่การปฏิบัติของชาวบ้าน ชาวสวนกลับสวนกระแสสังคมและสถานการณ์ทุนทางสังคมที่หลากหลายอย่างน่าใจหาย ติดอยู่ในวงจรอุบาทก์คือ โง่ จน เจ็บ เพราะหลายครอบครัว ไม่มีที่ ไม่มีทุน ไม่มีทีม ไม่มีผู้รู้ให้คำปรึกษา การศึกษาน้อย ไม่มีอาชีพ ไม่มีต้นแบบที่ดีงาม หากชาวบ้านที่นี่ได้รับการกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้อย่างถูกต้องมีสัมมาทิฎฐิ คิดเป็น ทำเป็น และแก้ปัญหาชีวิตเป็น ก็น่าจะลดภาระปัญหาครอบครัว ปัญหาการพนันไพ่ หวย และการพนันบอล ปัญหาเสพติด ปัญหาชุมชน และปัญหาเครือญาติลงได้อย่างมาก ซึ่งปัญหาเรื้อรังเหล่านี้มีมานับเป็นศตวรรษ ส่งผลให้ลูกหลานขาดความอบอุ่น ขาดโอกาสทางการศึกษา ขาดอาชีพและรายได้หลัก ศูนย์การเรียนรู้มหาวิชชาลัยธรรมะ อาศรมพอเพียงภิรมย์ มีแนวความคิดที่จะสร้างความรู้และภูมิคุ้มกันให้กับคนในชุมชน จึงได้จัดทำโครงการวิจัย“การพัฒนาเยาวชนและครอบครัวต้นแบบเพื่อการพึ่งตนเองอย่างยั่งยืนตามศาสตร์พระราชา ด้วยการสร้างศูนย์สาธิตบ้านสวนพอเพียงภิรมย์ ตามรอยพระยุคลบาท เพื่อการเฮ็ดอยู่เฮ็ดกิน ชุมชนบ้านหัวโกรก ตำบลพญาเย็น อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมาขึ้นโดยที่พิจารณาเห็นว่าจะเริ่มจากครอบครัวในชุมชนใกล้เคียงที่ตั้งอาศรมพอเพียงภิรมย์ ทั้ง ๒๒ ครอบครัวก่อนเป็นเบื้องต้น เพื่อรังสรรค์ให้เป็นครอบครัวต้นแบบ พอเพียง พออยู่พอกิน ไม่ฟุ้งเฟ้อ มีคุณธรรมด้วยการเอื้อเฟื้อเกื้อกูลกัน ช่วยเหลือแบ่งปันกันและดูแลกัน ลด ละ และเลิกการบริโภคเหล้า บุหรี่ และการพนันอย่างสิ้นเชิง ก่อนที่จะขยายผลไปสู่ครอบครัวอื่น หรือชุมชนอื่นอย่างยั่งยืนต่อไป

จากความเป็นมาและความสำคัญของปัญหาดังกล่าว ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะศึกษา แนวทางการพัฒนาสังคมเชิงพุทธของอาศรมพอเพียงภิรมย์ ตำบลพญาเย็น อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา โดยนำผลการวิจัยที่ได้รับมาเป็นแนวทางในแนวทางการพัฒนาสังคมเชิงพุทธของอาศรมพอเพียงภิรมย์ ดังนั้น แนวทางการพัฒนาสังคมเชิงพุทธของอาศรมพอเพียงภิรมย์ ก่อให้เกิดประโยชน์ทั้งสังคมและอาศรมพอเพียงภิรมย์ ตำบลพญาเย็น อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา